Rejestracja
Tutaj jesteś: Strona głównaZdrowieUkład krwionośny

GVHD, czyli choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi. Co to jest?

Choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi a odrzucenie przeszczepu. Poznaj różnice, objawy i metody leczenia

Data publikacji: 9 września 2016, 03:22
Przeszczep szpiku kostnego to często jedyny ratunek dla osób chorujących na nowotwory układu krwiotwórczego, takie jak białaczka. Jest to metoda bardzo skuteczna, ale niestety niesie ze sobą ryzyko wystąpienia groźnych dla życia biorcy powikłań po przeszczepie. Jednym z najgroźniejszych jest choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi (GVHD – ang. Graft versus Host Disease), która nieleczona może doprowadzić nawet do śmierci pacjenta.
Przeszczep przeciwko gospodarzowi - rodzinazdrowia.pl

Spis treści:

Na czym polega GVHD, czyli przeszczep przeciwko gospodarzowi?

Choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi jest rodzajem reakcji odpornościowej, która pojawia się tylko i wyłącznie u osób po tzw. allo-HSCT – allogenicznym przeszczepie komórek krwiotwórczych (co oznacza, że szpik jest pobierany od dawcy, tzn. nie jest autoprzeszczepem). Podane pacjentowi komórki układu odpornościowego dawcy (konkretnie limfocyty T) identyfikują organizm biorcy jako wroga i produkują skierowane przeciwko niemu przeciwciała.  Co ważne, nie należy mylić tej choroby z tzw. odrzutem przeszczepu – pojęcie to jest bowiem zarezerwowane wyłącznie dla przeszczepów narządowych. Ponadto odrzut przeszczepu polega na reakcji odwrotnej niż GVHD – w tym wypadku to bowiem organizm biorcy niszczy narząd dawcy.

Jak często występuje i jak zaradzić chorobie przeszczepu przeciwko gospodarzowi?

Choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi jest niestety dość częstym powikłaniem przeszczepu i to pomimo rutynowo stosowanej profilaktyki. Dotyczy ona około 30-50% biorców. Jeżeli rozwinie się w przeciągu 100 dni od przeszczepu, mówimy o ostrej chorobie (aGVHD). Pojawiającą się później nazywamy już schorzeniem przewlekłym (cGVHD). Wspomniana wcześniej profilaktyka polega na podawaniu silnych leków immunosupresyjnych, takich jak cyklosporyna A i metotreksat. Niekiedy usuwa się również ze wszczepu (czyli preparatu komórek dawcy gotowego do podania biorcy) limfocyty T – wiąże się to jednak z większym ryzykiem wznowienia choroby nowotworowej. Zaobserwowano, że bardziej narażeni na wystąpienie tego groźnego powikłania przeszczepu są osoby starsze oraz po transplantacji od dawców niespokrewnionych.

Jak obawia się GVHD i czy przypomina odrzucenie przeszczepu?

Objawy choroby zależą od jej typu. W przypadku GVHD zajęte są trzy narządy.

  • Skóra – pojawia się osutka plamisto-grudkowa i rumień, który zajmuje różną powierzchnię ciała. W najostrzejszej postaci pojawiają się ponadto pęcherze i złuszczające płaty naskórka.
  • Układ pokarmowy – występuje biegunka o różnym stopniu nasilenia, a w najcięższych postaciach silny ból brzucha i niedrożność jelit.
  • Wątroba – poza bólem w okolicach prawego podżebrza, niemal zawsze występuje podwyższenie poziomu bilirubiny we krwi.

W przypadku przewlekłej choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi, zajęty może być każdy narząd, co upodabnia ją do obrazu odrzucenia przeszczepu. Najczęściej (podobnie jak w przypadku choroby ostrej) zajęta jest skóra, wątroba, jama ustna, oczy (zespół suchego oka). Rzadziej występują objawy płucne, np. pod postacią oskrzelikowego zapalenia płuc, i objawy ze strony układu stawowego (nieokreślone zapalenia stawów).

Poza wyodrębnieniem choroby ostrej i przewlekłej, wprowadzono również czterostopniowy podział postaci ostrej. Klasyfikacja zależy od procenta zajętej skóry, poziomu bilirubiny i objętości biegunki w litrach. I tak np. w stopniu IV (bardzo ciężkim) rumień zajmuje ponad 50% ciała, występują pęcherze, a objętość biegunki przekracza 1,5 l. Pojawia się też niedrożność jelit, a poziom bilirubiny przekracza 15 mg/dl (norma to <2 mg/dl).  

Leczenie choroby przeszczepu przeciw gospodarzowi

Leczenie tego groźnego powikłania przeszczepu nie zawsze jest konieczne. W wielu przypadkach choroba w postaci ostrej występuje w stopniu I (lekkim) lub II (umiarkowanym). Wtedy stosuje się jedynie leczenie objawowe (np. przeciwbólowe), a pacjent jest pod stałą kontrolą lekarzy. Jednak jeżeli objawy są bardziej gwałtowne, wprowadza się leczenie farmakologiczne. W takim przypadku podaje się przede wszystkim glikokortykosteroidy (np. metyloprednizolon). Stosuje się także inne leki immunosupresyjne, takie jak np. mykofenolan mofetylu. Niestety w najcięższych przypadkach (do 10% chorych) leczenie okazuje się nieskuteczne i pacjent umiera.

Przewlekła postać choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi z reguły przebiega łagodniej. Niekiedy wprowadza się leczenie sterydami. Ze względu na długi okres występowania choroby, mogą pojawić się powikłania infekcyjne (np. nadkażenia skóry). Wtedy stosuje się leki przeciwbólowe i antybiotyki.
 

Krzysztof Pawlak

Jeśli chcesz w łatwy sposób dotrzeć do artykułów o podobnej tematyce zaznacz interesujące Cię tagi na poniższej liście.
Powrót
Wczytywanie odpowiedzi i komentarzy.